De waarde van emotionele veerkracht als het leven tegenzit
Over meebewegen, jezelf serieus nemen en de kunst van weer opkrabbelen.
Sommige dagen glijdt het leven lekker. Je voelt je energiek, hebt overzicht en kunt best wat hebben. Een vervelende opmerking van een collega? Ach. Een afspraak die niet doorgaat? Ook prima. Een tegenvaller? Komt goed. En dan zijn er van die andere dagen.
Dagen waarop één verkeerd gevallen opmerking genoeg is om je uit balans te brengen. Waarop je ineens moet huilen om iets kleins. Of waarop je merkt dat je veel minder kunt hebben dan je van jezelf gewend bent.
Misschien denk je dan: Kom op zeg, stel je niet zo aan. Je hebt wel voor hetere vuren gestaan. Maar wat als je jezelf op zo'n moment juist iets anders zou mogen vertellen? Want emotionele veerkracht betekent niet dat je altijd sterk moet zijn. Sterker nog, misschien begint veerkracht wel bij het loslaten van dat idee.
Wat is emotionele veerkracht eigenlijk?
Emotionele veerkracht is het vermogen om met tegenslagen, veranderingen, stress en uitdagende emoties om te gaan. Om na een moeilijke periode je evenwicht weer te hervinden. Niet omdat het je allemaal niets doet, maar omdat je leert omgaan met wat het leven je voor de voeten gooit.
Ik vergelijk het graag met bamboe. Een stevige boom kan bij een flinke storm breken, terwijl bamboe meebuigt met de wind. Het verliest zijn wortels niet, maar beweegt mee met wat er gebeurt. Mijn boek heb ik niet voor niets zo genoemd.
Je hoeft niet onwrikbaar te zijn. Je hoeft niet altijd rechtop te blijven staan. Soms is het juist verstandiger om een beetje mee te buigen. Of te gaan liggen. Zodat je niet breekt.
Sterk zijn is niet hetzelfde als veerkrachtig zijn
Veel vrouwen die ik ontmoet zijn ontzettend goed geworden in sterk zijn. Ze regelen, zorgen, organiseren, lossen op en houden ondertussen nog een beetje de boel gezellig. Op hun werk, thuis, in hun relaties. Ze zijn gewend om door te gaan. Ook wanneer ze moe zijn. Ook wanneer ze verdrietig zijn. Ook wanneer hun eigen behoeften eigenlijk om aandacht vragen.
En vaak krijgen ze daar nog complimenten voor ook. Wat ben jij toch sterk. Maar sterk zijn kan ook een overlevingsstrategie worden. Wanneer je voortdurend je schouders eronder zet, is er weinig ruimte om stil te staan bij wat iets eigenlijk met je doet.
Je kunt heel goed functioneren en tegelijkertijd behoorlijk ver verwijderd raken van jezelf. Emotionele veerkracht vraagt daarom soms iets heel anders dan doorgaan. Namelijk stoppen. Voelen. Erkennen dat iets moeilijk is. En jezelf toestaan om daar even bij te blijven.
Soms is sterk zijn puur de moed vinden te erkennen dat buigen even het beste is.
Je emoties zijn geen probleem dat opgelost moet worden
We hebben vaak de neiging om van vervelende gevoelens zo snel mogelijk af te willen. Verdriet? Even afleiding zoeken. Boosheid? Ach, zo erg was het nou ook weer niet. Angst? Niet zo moeilijk doen. Teleurstelling? Volgende keer beter.
We zijn vaak bijzonder creatief in het wegredeneren van onze eigen gevoelens. Maar emoties verdwijnen niet automatisch omdat je besluit er geen aandacht aan te besteden. Ze kunnen zich laten voelen in je lichaam. In gespannen schouders, een onrustige buik, vermoeidheid of dat bekende korte lontje.
Emotionele veerkracht groeit wanneer je leert om gevoelens toe te laten zonder er meteen iets mee te hoeven. Je mag verdrietig zijn zonder dat je precies weet waarom. Je mag boos zijn zonder dat je meteen iemand hoeft aan te spreken. Je mag onzeker zijn zonder dat je jezelf direct moed hoeft in te praten. Een gevoel is tenslotte geen opdracht. Het is slechts informatie.
En hoe beter je jezelf leert kennen, hoe beter je die informatie kunt gebruiken.
Wat heeft zelfzorg met emotionele veerkracht te maken?
Veel als je het mij vraagt. Want hoe goed kun je omgaan met een tegenvaller wanneer je al weken over je eigen grenzen gaat? Wanneer je te weinig slaapt, voortdurend beschikbaar bent voor anderen en nauwelijks tijd neemt om op te laden? Dan is het niet vreemd dat een kleine gebeurtenis ineens heel groot kan voelen.
Je emotionele draagkracht is niet elke dag hetzelfde en dat hoeft ook niet. Goede zelfzorg helpt je om die draagkracht te ondersteunen. Niet alleen door voldoende te slapen, gezond te eten of lekker te bewegen. Maar ook door aandacht te besteden aan je diepere behoeften.
Door jezelf bijvoorbeeld af te vragen:
Wat heb ik op dit moment nodig?
Wat raakt mij hier eigenlijk zo?
Waar ben ik over mijn grenzen gegaan?
Van wie of wat krijg ik weer energie?
Wat mag ik vandaag even laten liggen?
Het zijn relatief eenvoudige vragen. Ze vragen wel iets van je. Dat je jezelf serieus neemt. Voor veel zorgzame vrouwen nog best een oefening. Iets anders of iemand anders laten voorgaan is meer vertrouwd. Het vraagt dus wederom moed. Het vraagt om een andere vorm van sterk zijn.
De rol van je innerlijke criticus
Stel je voor dat je een moeilijke dag hebt. Je hebt iets verkeerd aangepakt, een vervelend gesprek gehad of je voelt je gewoon niet zo lekker in je vel. Dan begint dat bekende stemmetje.
Je had dit toch wel beter kunnen doen. Waarom trek je je dit zo aan? Andere mensen hebben het veel zwaarder. Kom op, niet zo zwak. Alsof je nog niet genoeg aan je hoofd had.
Je innerlijke criticus denkt je misschien te helpen door je scherp te houden, maar kan je op zulke momenten juist extra onder druk zetten. Want naast het verdriet, de spanning of de teleurstelling krijg je er nog een flinke portie zelfkritiek bij. Wat zou er gebeuren wanneer je die kritische stem wat minder serieus neemt?
Wanneer je jezelf toespreekt zoals je een goede vriendin zou toespreken? Logisch dat dit je raakt. Je hoeft het vandaag niet allemaal op te lossen. Je mag hier best even verdrietig over zijn.
Dat is geen zwakte. Dat is zelfcompassie. Zelfcompassie is een belangrijke bondgenoot van emotionele veerkracht. Niet omdat je daarmee moeilijke gevoelens wegtovert, maar omdat je ophoudt jezelf extra pijn te doen op momenten dat je het al lastig hebt.
Veerkracht betekent ook steun durven ontvangen
Een ander hardnekkig misverstand over sterke mensen is dat ze alles zelf moeten kunnen. Misschien ben jij ook iemand bij wie anderen graag aankloppen. Omdat je goed kunt luisteren, meedenken en altijd wel een oplossing ziet.
Maar hoe is het voor jouzelf om hulp te vragen? Om te zeggen dat je ergens mee zit? Dat je het even niet weet? Dat je behoefte hebt aan een luisterend oor? Emotionele veerkracht betekent niet dat je alles alleen moet dragen en alleen ergens van moet herstellen. Integendeel.
Juist het vermogen om verbinding te zoeken, je kwetsbaar op te stellen en steun te ontvangen, helpt je om moeilijke periodes door te komen. Je hoeft niet altijd degeene te zijn die het allemaal bij elkaar probeert te houden. Je mag ook weleens degene zijn die wordt vastgehouden.
Hoe kun je je emotionele veerkracht versterken?
Het mooie is dat emotionele veerkracht geen vaststaande karaktertrek is. Je kunt het als een spier trainen en dat aspect van jezelf sterker maken. Niet door jezelf harder aan te pakken, maar juist door een andere relatie met jezelf op te bouwen. Ik noem dat aspect graag zachte kracht.
1. Leer je eigen signalen herkennen
Hoe merk jij dat je uit balans raakt? Word je prikkelbaar, trek je je terug of ga je juist nog harder werken? Ook je lichaam geeft vaak zelfs eerder signalen dan je hoofd bereid is te erkennen.
2. Geef je gevoelens wat ruimte
Probeer niet meteen te verklaren, relativeren of oplossen wat je voelt. Soms is het voldoende om te erkennen: dit doet me verdriet. Of: hier ben ik boos over.
3. Oefen met mildheid
Let eens op de manier waarop je tegen jezelf praat wanneer iets niet lukt. Zou je diezelfde woorden ook tegen iemand zeggen die je dierbaar is?
4. Bewaak je grenzen
Nee zeggen tegen iets wat te veel van je vraagt, kan een belangrijke vorm van zelfzorg zijn. Je hoeft niet eerst volledig uitgeput te raken voordat je jezelf toestemming geeft om rust te nemen.
5. Maak ruimte voor wat je voedt
Muziek, wandelen, kunst, een fijn gesprek, dansen, schrijven of gewoon even helemaal niets. Wat helpt jou om weer dichter bij jezelf te komen? Maak daar ruimte voor, juist wanneer het druk is.
6. Herinner jezelf aan wat je al hebt doorstaan
Je bent niet voor het eerst op een lastig punt in je leven. Kijk eens terug. Wat heeft je eerder geholpen? Welke kwaliteit heb je toen in jezelf ontdekt? Je bent al veerkrachtiger dan je denkt.
Je hoeft niet terug naar wie je was
Bij veerkracht denken we vaak aan terugveren. Alsof je na een moeilijke gebeurtenis weer precies dezelfde moet worden als daarvoor. Maar sommige ervaringen veranderen je.
Een scheiding, verlies, ziekte, een verandering in je werk of een relatie die anders loopt dan je had gehoopt. Je kunt niet altijd terug naar hoe het was. En misschien hoeft dat ook helemaal niet. Soms ontdek je door een moeilijke periode iets over jezelf wat je daarvoor nog niet wist. Dat je meer aankunt dan je dacht. Dat bepaalde dingen niet meer bij je passen. Dat je andere keuzes wilt maken. Of dat het tijd is om beter voor jezelf te gaan zorgen.
Veerkracht gaat dan niet over terugveren naar je oude vorm maar over ontdekken hoe je verder wilt. Met alles wat je hebt meegemaakt. En met alles wat je inmiddels over jezelf weet.
Trouw blijven aan jezelf, ook wanneer het stormt
Misschien is dat voor mij wel de kern van emotionele veerkracht. Dat je jezelf niet in de steek laat wanneer het moeilijk wordt. Dat je niet alleen goed voor jezelf zorgt op de dagen dat alles lekker loopt, maar juist ook wanneer je verdrietig, boos, onzeker of uit balans bent.
Dat je leert luisteren naar wat er in je leeft, in plaats van jezelf voortdurend te vertellen hoe je zou moeten zijn. En dat je erop gaat vertrouwen dat je niet iedere storm hoeft te voorkomen om er toch doorheen te kunnen komen.
Je mag buigen. Je mag wankelen. Je mag soms even helemaal niet weten hoe nu verder. Zolang je maar contact blijft houden met jezelf.
Echte veerkracht zit niet in hoe lang je sterk kunt blijven, maar in hoe liefdevol je jezelf opvangt wanneer sterk blijven even niet lukt.
